تپهای که میتواند جرقه جنگ دوباره باشد/ چرا «علیالطاهر» به کابوس تازه اسرائیل تبدیل شده است؟
در چشمانداز کوهستانی جنوب لبنان، تپه مرتفع «علیالطاهر» به یکی از مناقشهبرانگیزترین و حساسترین خطوط تماس در درگیریهای میان ارتش اسرائیل و نیروهای حزبالله تبدیل شده است.
به نقل از المونیتور این مجموعه تپهها اگرچه از نظر مساحت چندان وسیع نیست، اما تسلط توپوگرافیک کمنظیر آن بر جغرافیای منطقه و سازههای پیچیدهای که گفته میشود در زیر زمین پنهان دارد، آن را در کانون راهبردی منازعه قرار داده است.
موقعیت ژئوپلیتیک و پیشینه نبرد
علیالطاهر در فاصله تقریبی ۱۵ کیلومتری از مرزهای شمالی اسرائیل واقع شده و چشماندازی مسلط بر بخشهای وسیعی از جنوبشرقی لبنان فراهم میآورد. این بلندیها در دوران اشغال ۲۲ ساله جنوب لبنان که در سال ۲۰۰۰ به پایان رسید، تحت کنترل اسرائیل قرار داشت.
با آغاز درگیریهای جدید، ارتش اسرائیل بار دیگر به عمق خاک لبنان نفوذ کرد و نقاط کلیدی از جمله قلعه تاریخی «بوفور» را در مسیر رسیدن به این تپه به تصرف درآورد.
در ماه ژوئن، فرماندهی ارتش صهیونیستی این مورد را یکی از «تمرکزهای اصلی عملیاتی» خود نامید و آن را در طرح موسوم به منطقه حائل خود گنجاند. هماکنون، علیالطاهر به خط فاصل میان مناطق تحت کنترل زمینی اسرائیل در جنوب و شهرهای شمالی تحت بمباران سنگین نیروی هوایی این کشور، بهویژه نبطیه، بدل شده است.
ادعای شبکه زیرزمینی و اهمیت عملیاتی
بر اساس گزارش منابع امنیتی، ارزش نظامی علیالطاهر به ارتفاع ۶۰۰ متری آن از سطح دریا محدود نمیشود؛ ارتفاعی که موقعیتی ایدهآل برای پرتاب پهپادها و راکتهای کوتاهبرد به سوی شمال اسرائیل فراهم میسازد. به گفته تحلیلگران، اهمیت اصلی در تأسیسات پیچیده زیرزمینی، زاغههای تسلیحاتی و مراکز فرماندهی است که گمان میرود حزبالله در دل این صخرهها ایجاد کرده باشد.
علاوه بر این، تپه مذکور حلقه اتصال حیاتی میان نوار مرزی جنوب و ارتفاعات «اقلیمالتفاح» (از پایگاههای لجستیکی دیرینه حزبالله) به شمار میرود. عملیات نفوذ زمینی در این منطقه برای اسرائیل بدون هزینه نبوده است؛ در یکی از شدیدترین درگیریها در ماه ژوئن، ارتش اسرائیل از کشته شدن یک نظامی و زخمی شدن ۱۳ تن دیگر حین تلاش برای دستیابی به تأسیسات زیرزمینی خبر داد. در مقابل، حزبالله با رد ادعای فلجشدن نیروهایش در تونلها، بر حفظ تسلط میدانی و آمادگی کامل برای مقابله با هرگونه پیشروی زمینی تأکید دارد.
سایه سیاست و بنبست دیپلماتیک
اهمیت علیالطاهر پیوندی ناگسستنی با تحولات سیاسی دارد. این منطقه در نزدیکی شهر «زوتر غربی» قرار دارد؛ نقطهای که نیروهای اسرائیلی در چارچوب طرح صلح پیشنهادی آمریکا از آن خارج شدند. بر پایه این طرح، خروج تدریجی اسرائیل باید با خلعسلاح حزبالله توسط ارتش لبنان همزمان میشد، اما با پافشاری طرفین بر شروط متقابل، این فرایند کاملا مسدود شده است.
با نزدیک شدن به موعد انتخابات سراسری اسرائیل در ماه اکتبر، تسلط بر علیالطاهر میتواند دستاوردی نمادین برای بنیامین نتانیاهو باشد. هرچند هراس از تلفات انسانی سنگین ممکن است ارتش اسرائیل را به تداوم محاصره فرسایشی بهجای یورش همهجانبه سوق دهد. بنبست میدانی در علیالطاهر، تصویری روشن از گره کور دیپلماسی در سراسر خاورمیانه است.
