ماجرای «غبار هستهای» که مدام ترامپ به آن اشاره میکند چیست؟/ آیا آمریکا واقعا میتواند آن را از ایران خارج کند؟
در هفتههای اخیر، دونالد ترامپ درباره مادهای صحبت کرده است که به گفته او کلید پایان دادن به جنگ آمریکا علیه ایران است: «غبار هستهای»
به ادعای او برنامه هستهای ایران سال گذشته توسط بمبهای آمریکایی چنان آسیب دیده است که تنها چیزی که زیر آوار باقی مانده، چیزی جز غباری از بقایای آن نیست!
به نظر میرسد عبارت «غبار هستهای» برای کاستن از اهمیت آنچه ترامپ در واقع درباره آن صحبت میکند - یعنی ذخایر اورانیوم که در کپسولهایی به اندازه تانکهای بزرگ غواصی نگهداری میشود - طراحی شده است.
این ماده در واقع «گرد و غبار» نیست. معمولا وقتی درون قوطیها نگهداری میشود، به صورت گاز است، هرچند در دمای اتاق به جامد تبدیل میشود. در صورت تماس با رطوبت، مادهای فرار و بسیار سمی است و در صورت عدم مدیریت صحیح، میتواند باعث واکنش هستهای شود.
عبارت ترامپ وظایف پیچیده غنیسازی اورانیوم را بیش از حد ساده میکند، چه برسد به مذاکره برای پایان دادن به جنگ. این عبارتی است که کارشناسان هستهای میگویند قبلا هرگز نشنیدهاند.
خلاصه این گزارش را در ویدئوی زیر ببینید:
متیو کرونیگ، مدیر ارشد مرکز استراتژی و امنیت اسکوکرافت شورای آتلانتیک، گفت: «من این را به عنوان نوعی شیوه پریشانگویی ترامپ تعبیر کردم.»
چرا این اصطلاح اهمیت سیاسی دارد؟
این عبارت به دلیل وضعیت نامشخص محل نگهداری ذخایر اورانیوم ایران پس از حملات اخیر وارد ادبیات سیاسی شده است. مقامهای آمریکایی معتقدند بخشی از این ذخایر ممکن است در تأسیسات زیرزمینی بسیار عمیق، از جمله سایتهایی مانند اصفهان، پنهان شده باشد.
این عدم قطعیت باعث شده این مواد هم به یک ابزار فشار سیاسی و هم به یک نگرانی امنیتی تبدیل شوند. هر طرفی که بر این ذخایر کنترل داشته باشد، میتواند در مذاکرات آینده دست بالا را داشته باشد.
ترامپ در سخنان خود این موضوع را بهگونهای مطرح کرده که گویا این مواد قابل «بیرون کشیدن» و انتقال فیزیکی هستند!
آیا آمریکا واقعا میتواند آن را از ایران خارج کند؟
کارشناسان آمریکایی در این زمینه تردید جدی دارند. دو سناریو اصلی مطرح است.
انتقال با توافق: در صورت توافق سیاسی، این فرآیند میتواند تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی انجام شود. در این حالت، اورانیوم یا از کشور خارج میشود یا به سطحی پایینتر رقیق میگردد. این روش پیچیده است اما در توافقهای هستهای گذشته نمونههایی از آن وجود داشته است.
حمله نظامی: توهمات ترامپ نشان داده که واقعا تصور میکند این کار توسط ورود زمینی نیروی نظامی انجام پذیر باشد. حتی کارشناسان نظامی آمریکا هم باور دارند که در صورت عدم همکاری ایران، خارج کردن این مواد بهصورت نظامی بسیار دشوار خواهد بود. موانع در این میان بسیاری است. از احتمال قرار داشتن ذخایر در عمق زیاد زیر زمین گرفته تا تخریب یا غیرقابل دسترس بودن برخی تأسیسات، نیاز به تجهیزات سنگین مهندسی نظامی و خطر تشدید درگیری و گسترش جنگ.
کارشناسان امنیتی این نوع عملیات را بیسابقه و بسیار پرریسک توصیف میکنند. در عمل، بدون همکاری ایران، دستیابی فیزیکی به این ذخایر به نوعی ناممکن است.
