شواهد تازه از وجود «اتاقهای مخفی» در مقبرۀ فرعون مشهور
دانشمندانی که در آرامگاه فرعون توتعنخآمون در مصر پژوهش میکنند، شواهد ژئوفیزیکی تازهای یافتهاند که نشان میدهد ممکن است راهروها و اتاقهای ناشناختهای در پشت دیوارهای آرامگاه وجود داشته باشد؛ کشفی که بار دیگر جستوجو برای آرامگاه نفرتیتی را زنده کرده است.
بررسی تازه آرامگاه مشهور توتعنخآمون در دره پادشاهان مصر، ناهنجاریهایی را در زیر سطح زمین آشکار کرده است که پژوهشگران احتمال میدهند به مجموعهای پنهان از اتاقها و راهروها مربوط باشد.
پژوهشگران برای بررسی آرامگاه و زمینهای اطراف آن از رادار نفوذکننده به زمین و اندازهگیریهای میکروگرانشی استفاده کردند. روش دوم تغییرات بسیار جزئی در میدان گرانشی زمین را ثبت میکند و دانشمندان با استفاده از آن میتوانند تفاوت در چگالی مواد موجود در زیر سطح زمین را شناسایی کنند.
یکی از جالبترین یافتهها، شواهدی است که پژوهشگران آن را احتمالاً مربوط به راهرویی به عرض حدود دو متر میدانند؛ راهرویی که با آوار پر شده و از اتاق تدفین توتعنخآمون به سمت بیرون امتداد پیدا میکند.
جورج بالارد، مهندس سازه و متخصص ژئوفیزیک، که نتایج این بررسی را در کنار دادههای حاصل از پژوهشهای پیشین تحلیل کرده است، میگوید ممکن است بررسیهای قبلی نتوانسته باشند این ساختار را شناسایی کنند؛ زیرا پژوهشگران در آن مطالعات به دنبال یک اتاق بزرگ و خالی بودند که درست در پشت دیوار آرامگاه قرار داشته باشد.
به گفته بالارد، برخی از ناهنجاریهای ثبتشده دارای ساختارهایی با چگالی پایین و زوایای قائمه هستند که در امتداد دیوار شمالی اتاق تدفین توتعنخآمون قرار گرفتهاند. این ویژگیها میتواند با فضاهای ساختهشده به دست انسان سازگار باشد.
یکی از این ساختارها که با عنوان «ناهنجاری شماره ۷» شناسایی شده، توجه ویژهای را به خود جلب کرده است. این ناحیه عمدتاً چگالی پایینی دارد و درون آن محدودهای تقریباً مربعشکل با مادهای متراکمتر دیده میشود.
بالارد احتمال داده است که این ساختار ممکن است اتاقی حاوی اشیا باشد، هرچند تأکید کرده که اندازهگیریهای انجامشده تقریباً در مرز توانایی فناوری موجود برای تشخیص قابل اعتماد چنین ساختارهایی قرار دارند.
جستوجو برای آرامگاه نفرتیتی دوباره آغاز شده است
یافتههای تازه فصل دیگری به بحثی افزودهاند که بیش از یک دهه است ادامه دارد. در سال ۲۰۱۵، نیکلاس ریوز، مصرشناس بریتانیایی، این فرضیه را مطرح کرد که آرامگاه توتعنخآمون ممکن است اتاقهای دیگری را در خود پنهان کرده باشد؛ اتاقهایی که احتمال دارد یکی از آنها محل دفن نفرتیتی یکی از مشهورترین ملکههای مصر باستان باشد.
آرامگاه توتعنخآمون مدتهاست توجه باستانشناسان را به خود جلب کرده است، زیرا برای یک تدفین سلطنتی به شکل غیرمعمولی کوچک است. ریوز استدلال کرد که خطوط و ترکهای قابل مشاهده روی دیوار شمالی اتاق تدفین، همراه با تغییراتی که در نقاشیهای باستانی این دیوار دیده میشود، ممکن است نشانه وجود یک درگاه پنهان باشد.
بر اساس نظریه او اینجا در اصل بخشی از یک آرامگاه سلطنتی بسیار بزرگتر بوده است. هنگامی که توتعنخآمون در سنین جوانی و بهطور غیرمنتظره درگذشت، ممکن است بخشی از این مجموعه موجود برای دفن او تغییر کاربری داده شده و بخشهای دیگر بسته و مهروموم شده باشند.
تلاشهای قبلی برای آزمایش این نظریه با استفاده از فناوریهای ژئوفیزیکی نتایج متناقضی به همراه داشته است. برخی بررسیها نشانههایی از وجود فضاهای پنهان ارائه کردهاند، در حالی که بررسیهای دیگر شواهد قانعکنندهای در این زمینه پیدا نکردهاند.
بررسی جدید بار دیگر توجهها را به این احتمال جلب کرده است، اما کارشناسان خارج از این گروه پژوهشی تأکید دارند که برای رسیدن به نتیجه قطعی، شواهد بیشتری لازم است.
کریستوفر گَفنی، باستانشناس و متخصص رادار نفوذکننده به زمین در دانشگاه بردفورد، این پژوهش را «بسیار جالب» توصیف کرد، اما گفت اطلاعات منتشرشده برای رسیدن به یک نتیجه قطعی کافی نیست.
پیتر استایلز ژئوفیزیکدان دانشگاه کیل نیز گفت شواهد میکروگرانشی وجود اتاقها را محتمل نشان میدهد، اما در عین حال خواستار انتشار دادههای دقیقتر شد.
پشت دیوارها چه چیزی میتواند وجود داشته باشد؟
حتی اگر در نهایت وجود اتاقهای مخفی تأیید شود، باستانشناسان هشدار میدهند که هیچ تضمینی وجود ندارد این فضاها محل دفن نفرتیتی باشند.
این فضاها ممکن است انبار، یا بخش دیگری از یک مجموعه تدفینی قدیمیتر باشند. همچنین احتمال دارد هر اتاق یا فضای زیرزمینی در طول زمان بر اثر سیلابهای ناگهانی دره پادشاهان آسیب جدی دیده باشد.
با این حال، پژوهشگران معتقدند بررسی مستقیم این ناهنجاریها میتواند سرانجام مشخص کند که آیا این راز چند دههای توضیحی ساختاری دارد یا خیر.
گروه پژوهشی پیشنهاد کرده است چند سوراخ کوچک به قطر حدود هفت تا هشت سانتیمتر از سطح زمین به سمت یکی از قویترین ناهنجاریهای کمچگالی حفر شود؛ ناحیهای که چند متر در شمال اتاق تدفین توتعنخآمون قرار دارد.
هماکنون خودروهای مینیاتوری کنترل از راه دور مجهز به دوربینهای ۳۶۰ درجه در حال آزمایش هستند. در صورت امکان، میتوان این تجهیزات را از طریق سوراخهای ایجادشده به زیر زمین فرستاد تا فضاهای احتمالی کشفشده را بررسی کنند.
هرگونه حفاری یا ایجاد سوراخ در این محوطه نیازمند تأیید شورای عالی آثار باستانی مصر خواهد بود. در صورت دریافت مجوز، پژوهشگران امیدوارند عملیات اکتشافی را از نوامبر آغاز کنند.
در حال حاضر، احتمال وجود اتاقهای ناشناخته در زیر زمین و این احتمال که یکی از بزرگترین معماهای باستانشناسی مصر باستان تنها چند متر آنسوتر از اتاق تدفین توتعنخآمون پنهان شده باشد، همچنان وسوسهانگیز است؛ اما هنوز اثبات نشده است.
