«کشتی 24 متری» بعد از 650 سال از زیر خیابان بیرون آمد
کارگران ساختمانی که برای ساخت یک ساختمان جدید در خیابان لوتسی شهر تالین استونی مشغول حفاری بودند، با چیزی غیرمنتظره روبهرو شدند: بدنه یک کشتی چوبی بزرگ متعلق به قرن چهاردهم که حدود ۶۵۰ سال در زیر زمین مدفون مانده بود. این کشتی که یکی از بزرگترین کشتیهای قرون وسطایی کشفشده در شمال اروپا به شمار میرود، رازهای بسیاری را در خود حفظ کرده بود؛ از کفشها و ابزارهای خدمه گرفته تا سلاح، قاشق چوبی، موشهای کشتی و حتی یک قطبنمای تاریخی.
در جریان حفاری برای ساخت یک ساختمان اداری در خیابان لوتسی تالین، بیل مکانیکی ناگهان به تودهای از چوبهای بلوط برخورد کرد. آنچه از زیر خاک بیرون آمد، یک کشتی باری قرن چهاردهمی بود که حدود ۱.۵ متر زیر سطح خیابان امروزی، در محلی که زمانی بخشی از یک دریای کمعمق ساحلی بوده، مدفون شده بود.
پس از آنکه کشتی موسوم به «کشتی لوتسی» به چهار بخش تقسیم و به موزه دریایی استونی منتقل شد، پژوهشگران طی سه فصل تحقیق، ۹۷ نمونه چوب از آن برداشتند. از میان این نمونهها، ۸۷ مورد با موفقیت تاریخگذاری شدند.
نتایج نشان داد ساخت کشتی طی دستکم چهار سال و با استفاده از چوبهایی از دو منطقه انجام شده است. چوب بخش پایینی بدنه از درختان بلوطی به دست آمده بود که در جنگلهای ساحلی لیتوانی در زمستانهای سالهای ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۲ میلادی قطع شده بودند.
قطبنمای کشف شده در کشتی
چوب بخشهای بالایی کشتی، از جمله قسمت آشپزخانه، مربوط به زمستان ۱۳۷۳ تا ۱۳۷۴ میلادی بود. برخی قطعات چوبی جداشده از داخل کشتی نیز از درختانی آمده بودند که در همان دوره در نزدیکی تالین رشد کرده بودند.
این یافتهها نشان میدهد ساخت کشتی احتمالاً در لیتوانی آغاز شده و سپس برای تکمیل نهایی به تالین منتقل شده است؛ هرچند پژوهشگران هنوز نمیتوانند با قطعیت بگویند کشتی کاملاً در لیتوانی ساخته شده یا در تالین تکمیل شده است.
بررسیهای دقیق حلقههای درختی هیچ نشانهای از تعمیرات گسترده در کشتی پیدا نکرده است. تنها پیچخوردگیها و گرههای کوچک در چوب دیده شده که نشاندهنده کیفیت بالای الوارهای استفادهشده است.
خدمه کشتی با عجله فرار کرده بودند
شواهد نشان میدهد غرق شدن کشتی نتیجه ترک برنامهریزیشده آن نبوده، بلکه حادثهای ناگهانی رخ داده است. پریت لَتی، پژوهشگر موزه دریایی استونی، پس از بررسی وسایل باقیمانده گفت: «به نظر نمیرسد این وسایل عمداً در کشتی رها شده باشند. احتمالاً کشتی غرق شده و مردم مجبور شدهاند با عجله آن را ترک کنند».
کفشهای چرمی کشفشده در کشتی هنوز آثار تعمیرات هنگام استفاده را داشتند و بیش از ۲۰ کفش چرمی، میوههای حفظشده، ماهی و ابزارهای مختلف در آن پیدا شد.
قاشق چوبی موجود در کشتی به حدود سال ۱۳۰۰ میلادی تعلق دارد؛ یعنی حتی پیش از غرق شدن کشتی نیز وسیلهای قدیمی محسوب میشده است.
دو موش کشتی که در زیر قیر ریختهشده از یک بشکه گرفتار شده بودند، با پوست و خز سالم باقی ماندهاند. پژوهشگران امیدوارند بررسی دیانای و محتویات معده آنها اطلاعات بیشتری درباره مسیر سفر کشتی به دست دهد.
آخرین محموله کشتی پیش از غرق شدن، الوارهای بزرگ بلوط و کاشیهای سفالی سقف بوده که برای ساختوساز حمل میشدند. بخش عقبی کشتی بهخوبی حفظ شده، اما قسمت جلویی آن در گذشته آسیب دیده است؛ زیرا پس از غرق شدن، بخشی از دماغه از سطح آب بیرون آمده و افراد محلی قسمتهایی از آن را بریدهاند.
