آمریکا چه داراییهای نظامی در منطقه دارد؟
واشنگتن لحن تهدیدآمیز خود علیه ایران را تشدید کرده است؛ بهطوری که دونالد ترامپ این هفته اعلام کرد یک «ناوگان عظیم» در حال حرکت بهسوی جمهوری اسلامی است. تهران، و همچنین برخی گروههای همپیمان آن، تهدید کردهاند که در صورت حمله، پایگاههای آمریکا در منطقه را هدف تلافیجویانه قرار خواهند داد. علاوه بر نیروهای کمکی که در روزهای اخیر اعزام شدهاند، خاورمیانه از پیش میزبان دهها هزار نیروی آمریکایی و مجموعهای از پایگاههای کلیدی هوایی، دریایی و آموزشی است.
به گزارش میدل ایست آی، بر اساس گزارش شورای روابط خارجی آمریکا، ایالات متحده دستکم ۱۹ پایگاه در سراسر خاورمیانه دارد که هشت مورد از آنها «دائمی» تلقی میشوند. آمریکا در بحرین، مصر، عراق، اسرائیل، اردن، کویت، قطر، عربستان سعودی، سوریه، عمان و امارات متحده عربی حضور نظامی دارد.
در ترکیه و جیبوتی نیز آمریکا پایگاههای بزرگ نظامیای را حفظ کرده که اگرچه تحت فرماندهیهای منطقهای متفاوتی فعالیت میکنند، اما به عملیات مرتبط با خاورمیانه کمک میکنند.
خلاصه این گزارش را در ویدئوی زیر ببینید:
پایگاهها و نیروها
بحرین (با میزبانی حدود ۹۰۰۰ نیروی آمریکایی) محل استقرار ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا است که مسئولیت خلیج فارس، دریای سرخ، دریای عرب و بخشهایی از اقیانوس هند را بر عهده دارد.
پایگاه هوایی العدید در قطر، در بیابانهای اطراف دوحه، مقر تاکتیکی فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) است. حوزه مسئولیت سنتکام تنها به خاورمیانه محدود نیست و بخشهایی از آسیای مرکزی و جنوبی را نیز شامل میشود.
العدید بزرگترین پایگاه آمریکا در منطقه است و حدود ۱۰ هزار نیرو را در خود جای داده است.
کویت نیز میزبان کمپ عریفجان است که مقر تاکتیکی (یا پیشرو) ارتش مرکزی آمریکا بهشمار میرود؛ یگانی که بازوی زمینی سنتکام محسوب میشود. پایگاه هوایی علیالسالم، معروف به «صخره» بهدلیل محیط منزویاش، در نزدیکی مرز عراق در کویت قرار دارد.
پایگاه دیگر کویت، کمپ بوهرینگ است که بهعنوان ایستگاه انتقال نیروهای اعزامی به عراق و سوریه استفاده شده است. در مجموع، حدود ۱۳٬۵۰۰ نیروی آمریکایی در کویت مستقر هستند.
امارات متحده عربی میزبان حدود ۳٬۵۰۰ نیروی آمریکایی است و پایگاه هوایی الظفره را نیز در خود دارد؛ پایگاهی که بهصورت مشترک توسط آمریکا و امارات استفاده میشود.
این پایگاه در مأموریتهای علیه گروه داعش و همچنین عملیاتهای شناسایی در منطقه به کار رفته است.
حضور آمریکا در عراق شامل پایگاه هوایی عینالاسد در استان انبار است؛ پایگاهی که پس از ترور قاسم سلیمانی، فرمانده ارشد ایرانی، هدف حملات موشکی ایران قرار گرفت. پایگاه هوایی اربیل در اقلیم نیمهخودمختار کردستان عراق نیز برای تمرینهای آموزشی استفاده میشود.
حدود ۲٬۷۰۰ نیروی آمریکایی در عربستان سعودی مستقر هستند و مأموریت آنها تأمین پدافند هوایی و موشکی است. پایگاه هوایی شاهزاده سلطان، در نزدیکی ریاض، یک مرکز مهم نیروی هوایی آمریکا است که سامانههای پاتریوت نیز در آن مستقرند.
برای مأموریتهای آمریکا در شام، پایگاه هوایی موفقالسلطی در منطقه الازرق اردن، مرکز اصلی محسوب میشود و میزبان بال ۳۳۲ اعزامی نیروی هوایی آمریکاست.
حدود ۳٬۸۰۰ نیروی آمریکایی در اردن، ۲٬۵۰۰ نفر در عراق و ۲٬۰۰۰ نفر در سوریه حضور دارند. در ترکیه، پایگاه بزرگ اینجرلیک در جنوب آدانا بهصورت مشترک با نیروهای ترکیه اداره میشود و گزارش شده که کلاهکهای هستهای آمریکا در آن نگهداری میشود.
چه تجهیزات و نیروهای تازهای وارد منطقه شدهاند؟
تعداد پایگاهها، نیروها و تجهیزات نظامی آمریکا طی ماهها و سالهای اخیر، بسته به اولویتهای متغیر منطقهای، تغییر کرده است. در حال حاضر، بنا بر گفته مقامهای دفاعی، حدود ۴۰ هزار نیروی آمریکایی در خاورمیانه حضور دارند.
حدود یکچهارم این نیروها در پایگاه العدید مستقر هستند؛ پایگاهی که میزبان جنگندههای رزمی، هواپیماهای سوخترسان، سامانههای سوخترسانی هوایی و تجهیزات اطلاعاتی است. دومین پایگاه بزرگ از نظر شمار نیرو، پایگاه دریایی بحرین است.
در ابتدای دور دوم ریاستجمهوری ترامپ، چندین ناو جنگی منطقه را ترک کردند تا در مأموریتهای داخلی آمریکا و دیگر مناطق جهان مشارکت کنند، اما اکنون نیروهای دریایی کمکی بار دیگر به خاورمیانه اعزام میشوند.
مرکز ثقل این نمایش قدرت، استقرار ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن است که از دریای جنوبی چین حرکت کرده و اکنون وارد دریای عرب شده تا در حوزه عملیاتی سنتکام فعالیت کند.
آبراهام لینکلن یک ناو هواپیمابر هستهای است. گروه رزمی آن شامل ناوشکنهای کلاس آرلی برک با موشکهای کروز تاماهاوک است که توانایی حمله به عمق خاک ایران را دارند.
بر روی این ناو، چندین اسکادران جنگنده و هواپیمای تهاجمی، هواپیماهای جنگ الکترونیک و اخلال راداری، بالگردها و جنگندههای رادارگریز نیز مستقر هستند. ۵٬۶۸۰ نفر خدمه بر روی ناو آبراهام لینکلن حضور دارند.
این ناو به دیگر یگانهای دریایی مستقر در منطقه میپیوندد؛ از جمله یواساس مکفال و یواساس میتشر در حوزه سنتکام و یواساس روزولت در دریای مدیترانه.
به گفته یک مقام نیروی دریایی آمریکا که وبسایت «وار زون» به او استناد کرده، ناوشکن موشکانداز یواساس دلبِرت دی. بلک نیز به نیروهای سنتکام پیوسته است. اما تقویت نیروها تنها به دریا محدود نمیشود؛ هواپیماها نیز در حال ورود به منطقه هستند.
رهگیریهای پروازی نشان میدهد که هواپیماهای RC-135W Rivet Joint نیروی هوایی آمریکا – که در پایش امواج الکترونیکی، رادارها و شبکههای ارتباطی تخصص دارند – طی روزهای اخیر در قطر فرود آمدهاند. رسانههای اسرائیلی نیز از استقرار نیروها و تجهیزات آمریکایی در فاصلهای مناسب برای حمله به ایران خبر دادهاند.
شبکه ۱۳ اسرائیل گزارش داد: «علاوه بر پاسخ دریایی، ارتش آمریکا در حال آمادهسازی برای تقویت پدافند زمینی خود نیز هست و انتظار میرود یک سامانه دفاع موشکی تاد (THAAD) طی روزهای آینده وارد منطقه شود.» دادههای پروازی متنباز همچنین از استقرار یک اسکادران جنگنده F-15 در پایگاه موفقالسلطی اردن حکایت دارد.
وبسایت وار زون همچنین گزارش داده که نشانههایی از حرکت سایر توانمندیهای هوابرد آمریکا بهسوی خاورمیانه وجود دارد. از جمله این موارد، شش فروند جنگنده جنگ الکترونیک EA-18G Growler نیروی دریایی آمریکا است که از منطقه کارائیب حرکت کرده و در حال عبور از اقیانوس اطلس به مقصدی نامشخص هستند. این هواپیماها میتوانند برای جنگ الکترونیک و نفوذ به سامانههای پدافند هوایی به کار گرفته شوند.
آیا پایگاههای منطقهای آمریکا میتوانند برای حمله به ایران استفاده شوند؟
پایگاههای آمریکا در منطقه نباید برای حمله به خاک ایران مورد استفاده قرار گیرند. امارات متحده عربی اعلام کرده است که اجازه نخواهد داد از خاک، حریم هوایی یا آبهایش برای هرگونه «اقدام نظامی خصمانه» علیه ایران استفاده شود.
محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، نیز در تماس تلفنی با رئیسجمهور ایران تأکید کرده که عربستان اجازه نخواهد داد از حریم هوایی یا خاک این کشور برای حمله به ایران استفاده شود.
میدل ایست آی گزارش داده که آمریکا در تلاش است ریاض را متقاعد کند موضع خود را تغییر داده و از حمله به ایران حمایت کند. اگرچه امارات و عربستان در گذشته مستقیماً هدف حملات ایران قرار نگرفتهاند، هر دو کشور با حملات موشکی و پهپادی جنبش انصارالله یمن (حوثیها) مواجه بودهاند. قطر، عمان و ترکیه نیز واشنگتن را برای پرهیز از اقدام نظامی علیه ایران تحت فشار قرار دادهاند.
نیروهای امنیتی ترکیه اوایل همین هفته یک شبکه مرتبط با اطلاعات ایران را که قصد جاسوسی از پایگاه اینجرلیک را داشت، بازداشت کردند. پس از نخستین حمله مستقیم آمریکا به خاک ایران – حملات ژوئن سال گذشته به سه تأسیسات هستهای – تهران با حمله به پایگاه العدید واکنش نشان داد. چندین پایگاه آمریکا در منطقه در برد موشکهای بالستیک ایران قرار دارند. این حمله کاملاً هماهنگشده بود و ایران با اطلاع غیرمستقیم به قطر، به آمریکا هشدار داد. دوحه و واشنگتن توانستند از پیش آماده شوند و با استفاده از سامانههای پاتریوت، موشکهای بالستیک را رهگیری کنند. قطر نسبت به تکرار چنین حمله تلافیجویانهای به خاک خود نگران است.
اگرچه دوحه اخیراً درباره استفاده از حریم هواییاش اظهار نظر نکرده، میدل ایست آی در ماه آوریل گزارش داد که قطر بههمراه کویت، عربستان و امارات، استفاده از فرودگاهها یا آسمان خود برای حمله به ایران را ممنوع کرده است. این ممنوعیت حتی شامل سوختگیری یا عملیات نجات نیز میشود؛ زیرا کشورهای حاشیه خلیج فارس نگران کشیدهشدن به یک درگیری گستردهتر هستند.
حوثیهای یمن اعلام کردهاند در صورت حمله آمریکا به ایران، حملات خود به کشتیها در دریای سرخ را از سر خواهند گرفت و گروههای مسلح همپیمان ایران در عراق نیز آمریکا را به اقدام تلافیجویانه تهدید کردهاند. این موضوع میتواند پایگاههای آمریکا در عراق یا اردن را به میدان درگیری بکشاند. در ژانویه ۲۰۲۴، یک حمله پهپادی که به یک گروه مسلح عراقی نسبت داده شد، سه سرباز آمریکایی را در یک پایگاه بیابانی در مرز اردن و عراق کشت و بیش از ۴۰ نفر دیگر را زخمی کرد.
